بعد از اینکه جراحی تمام می شود، احتمالا اولین چیزی که می خواهید بدانید این است که «حالا دقیقا باید چه کار کنم؟» انتخاب جراح بینی قدم مهمی برای شروع این مسیر است، اما مراقبت های بعد از عمل هم بخش جدایی ناپذیر نتیجه جراحی هستند. بخیه، اسپلینت های بینی ، تورم و گرفتگی بینی ممکن است در روزهای اول کمی نگران کننده به نظر برسند؛ با این حال، بسیاری از این تغییرات بخشی از دوره طبیعی بهبود هستند. مسئله این است که بدانید با بینی تازه جراحی شده چطور رفتار کنید و چه زمانی یک تغییر، ارزش مطرح کردن با پزشک را دارد.

اسپلینت فقط یک وسیله روی بینی نیست
اگر بعد از جراحی احساس می کنید چیزی روی بینی شما قرار گرفته و حتی نفس کشیدن یا خوابیدن برایتان متفاوت شده، احتمالا بخش زیادی از این احساس به اسپلینت مربوط است. اسپلینت معمولا برای محافظت از ساختار بینی و کمک به حفظ شرایط ایجادشده بعد از جراحی استفاده می شود. بنابراین قرار نیست فقط نقش یک پوشش ظاهری داشته باشد.
در این مدت ممکن است کمی احساس فشار یا ناراحتی داشته باشید. این موضوع می تواند آزاردهنده باشد، اما مهم ترین کار این است که برای راحت تر شدن شرایط، اسپلینت را جابه جا نکنید. اگر احساس کردید اسپلینت شل شده، کج شده یا مشکلی برای آن ایجاد شده است، بهتر است با پزشک یا تیم درمانی تماس بگیرید.
بزرگ ترین وسوسه: دست زدن به اسپلینت!
چند روز اول احتمالا بارها وسوسه می شوید ببینید بینی زیر اسپلینت چه شکلی شده است. ممکن است بخواهید گوشه آن را لمس کنید، کمی فشار دهید یا حتی برای چند ثانیه آن را بالا بکشید. این کارها را انجام ندهید.
بینی در این مرحله هنوز در شرایطی نیست که بخواهید مدام آن را بررسی کنید. اسپلینت باید تا زمانی که پزشک تعیین کرده در جای خود باقی بماند. حتی اگر فکر می کنید اسپلینت کمی جابه جا شده، خودتان آن را تنظیم نکنید. مراقبت درست بعد از جراحی همیشه به معنی انجام یک کار خاص نیست؛ گاهی بهترین مراقبت این است که کاری انجام ندهید که به بینی فشار وارد کند.
با بخیه ها چه رفتاری داشته باشیم؟
بخیه های جراحی بینی نیز مثل اسپلینت نیاز به مراقبت دارند. ممکن است در روزهای ابتدایی، اطراف بخیه کمی قرمز یا متورم باشد. گاهی هم نخ بخیه بیشتر از چیزی که انتظار دارید دیده می شود. این تغییرات به تنهایی به معنی وجود مشکل نیستند. اما چیزی که اهمیت دارد این است که بیمار محل بخیه را دستکاری نکند.
نخ را نکشید، کوتاه نکنید و اگر بخشی از آن بیرون آمده است، خودتان آن را نبرید. زمان و نحوه برداشتن بخیه باید توسط پزشک مشخص شود. حتی اگر تصور می کنید «فقط یک نخ کوچک» است، بهتر است اجازه دهید پزشک آن را بررسی کند.
آیا قرمزی محل بخیه طبیعی است؟
در روزهای ابتدایی، ممکن است اطراف محل جراحی کمی قرمز یا حساس باشد. بدن در حال ترمیم بافت است و ظاهر زخم در این مرحله با ظاهر نهایی آن تفاوت دارد. بنابراین دیدن کمی تغییر رنگ یا تورم نباید بلافاصله باعث نگرانی شود.
اما اگر قرمزی به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند، درد بیشتر شود، تورم شدید ایجاد شود یا ترشح غیرمعمول مشاهده کنید، بهتر است منتظر نمانید و با جراح خود تماس بگیرید.
یک نکته مهم این است که بیمار نباید صرفا با جستجوی عکس های اینترنتی، وضعیت خودش را تشخیص دهد. شرایط هر زخم با دیگری متفاوت است.
چرا نباید برای برداشتن اسپلینت عجله کنیم؟
ممکن است اسپلینت بعد از چند روز آزاردهنده شود. پوست اطراف آن ممکن است چرب یا خارش دار شود و بیمار دوست داشته باشد هرچه سریع تر آن را بردارد.
اما زمان برداشتن اسپلینت بخشی از برنامه درمانی است و باید طبق نظر جراح انجام شود. اینکه یک دوست یا آشنا اسپلینت خود را زودتر برداشته، دلیل مناسبی برای انجام همان کار نیست. نوع جراحی و شرایط بینی افراد با یکدیگر متفاوت است. بنابراین زمان مناسب برداشتن اسپلینت را نمی توان بر اساس تجربه دیگران تعیین کرد.
خارش دارید؟ مقاومت کنید!
خارش در اطراف بینی یا محل بخیه می تواند یکی از آزاردهنده ترین احساسات دوران نقاهت باشد. اولین واکنش خیلی ها این است که محل را لمس کنند یا بخارانند.
اما دستکاری پوست و بخیه می تواند باعث تحریک محل جراحی شود. اگر خارش شدید یا مداوم است، بهتر است آن را با پزشک مطرح کنید. شاید نیاز باشد مراقبت خاصی انجام دهید یا پزشک وضعیت محل جراحی را بررسی کند. در هر صورت، ناخن و دست قرار نیست نقش ابزار درمانی را بازی کنند!
گرفتگی بینی را با دستکاری برطرف نکنید
بعد از جراحی، گرفتگی بینی می تواند بسیار آزاردهنده باشد. بعضی بیماران به دلیل همین احساس، مدام تلاش می کنند داخل بینی را تمیز کنند یا با فشار هوا را از بینی خارج کنند.
اما بعد از جراحی، بینی شرایط معمولی ندارد و نباید با آن مثل قبل از عمل رفتار کرد. اگر پزشک برای شما شستشوی بینی یا مراقبت خاصی تجویز کرده است، دقیقا طبق همان دستور عمل کنید. اگر هم گرفتگی شدید یا غیرمعمول است، به جای تلاش برای باز کردن بینی با روش های مختلف، موضوع را با پزشک مطرح کنید.
خوابیدن هم بخشی از مراقبت از اسپلینت و بخیه است
در دوران نقاهت، وضعیت خواب اهمیت زیادی دارد. بهتر است طوری بخوابید که بینی تحت فشار قرار نگیرد. مخصوصا اگر عادت دارید هنگام خواب زیاد جابه جا شوید یا روی صورت بخوابید، باید بیشتر مراقب باشید.
قرار گرفتن سر در وضعیت مناسب نیز می تواند به کنترل تورم کمک کند. ممکن است چند شب اول خواب راحت مثل قبل نباشد، اما این وضعیت موقتی است. یک بالش مناسب یا تنظیم وضعیت خواب می تواند کمک کند تا احتمال غلت زدن و وارد شدن فشار به بینی کمتر شود.
مراقبت از بخیه یعنی استفاده از هر پمادی که شنیدید؟
خیر. بعد از جراحی ممکن است افراد مختلف توصیه کنند فلان پماد یا محصول را روی محل بخیه بزنید. اما پوست و زخم شما شرایط خاص خودش را دارد. اگر پزشک دارو یا محصول خاصی برای محل جراحی تجویز کرده است، همان را طبق دستور استفاده کنید. اضافه کردن محصولات مختلف بدون هماهنگی پزشک، لزوما روند ترمیم را بهتر نمی کند.
گاهی حتی یک محصول ظاهرا ساده می تواند باعث تحریک پوست شود.
بعد از برداشتن اسپلینت، خیالمان راحت باشد؟
برداشتن اسپلینت برای بسیاری از بیماران لحظه هیجان انگیزی است؛ بالاخره بعد از چند روز می توانند بینی خود را ببینند. اما اینجا یک اشتباه رایج اتفاق می افتد.
بیمار انتظار دارد بعد از برداشتن اسپلینت، بینی دقیقا همان شکلی باشد که قرار است در نهایت باقی بماند. در حالی که بینی در این مرحله هنوز متورم است. ممکن است نوک بینی بزرگ تر به نظر برسد، یک سمت بیشتر ورم داشته باشد یا فرم بینی با نتیجه مورد انتظار شما متفاوت باشد. این موضوع لزوما به معنی نامناسب بودن نتیجه نیست.
چه زمانی بخیه یا محل جراحی نیاز به بررسی دارد؟
به جای اینکه با هر تغییر کوچکی نگران شوید، چند علامت مهم را بشناسید. اگر درد به شکل قابل توجهی بیشتر شد، تورم شدید یا رو به افزایش داشتید، محل بخیه دچار قرمزی شدید شد، ترشح غیرمعمول ایجاد شد یا زخم باز شد، بهتر است با پزشک تماس بگیرید.
این علائم لزوما به معنی عارضه جدی نیستند، اما ارزش بررسی دارند. همچنین اگر اسپلینت به طور واضح جابه جا شد یا آسیب دید، بهتر است خودتان برای اصلاح آن اقدام نکنید. تماس با پزشک در چنین شرایطی تصمیم مطمئن تری است.
چرا پیگیری پزشک بعد از عمل اهمیت دارد؟
ممکن است بیمار با دیدن ظاهر بخیه یا اسپلینت تصور کند همه چیز را خودش می تواند ارزیابی کند. اما پزشک اطلاعاتی دارد که بیمار ندارد: نوع جراحی، تکنیک استفاده شده، وضعیت بینی قبل از عمل و شرایطی که هنگام جراحی مشاهده شده است.
به همین دلیل ویزیت های بعد از جراحی اهمیت زیادی دارند. دکتر سهند قلعه باغی، از برترین جراحان بینی در شهر تهران، روند بهبود بیماران را بر اساس شرایط اختصاصی آنها بررسی می کند و درباره مراقبت های بعد از جراحی راهنمایی لازم را ارائه می دهد. این پیگیری باعث می شود بیمار برای هر تغییر کوچک مجبور نباشد از منابع مختلف اینترنتی پاسخ پیدا کند.
قرار نیست دوران نقاهت را با وسواس بگذرانید
یکی از نکات مهم بعد از جراحی بینی این است که بین «مراقبت» و «وسواس» تفاوت وجود دارد. مراقبت یعنی به بینی فشار وارد نکنید، بخیه و اسپلینت را دستکاری نکنید، داروها و توصیه های پزشک را جدی بگیرید و در زمان مشخص برای معاینه مراجعه کنید.
وسواس یعنی هر چند ساعت جلوی آینه بروید، بینی را لمس کنید و هر تغییر کوچک را نشانه مشکل بدانید. هیچ کدام از این کارها روند بهبود را سریع تر نمی کنند. بینی برای ترمیم به زمان نیاز دارد و ظاهر آن در هفته ها و حتی ماه های بعد می تواند تغییر کند.
مراقبت درست، یعنی به بدن فرصت ترمیم بدهیم
بخیه و اسپلینت قرار نیست برای همیشه روی بینی شما باقی بمانند. آنها بخشی از یک مسیر موقت هستند که باید در زمان مناسب طی شود. در این مدت، مهم ترین کار این است که از بینی محافظت کنید، مراقبت های تجویز شده را انجام دهید و در صورت مشاهده تغییرات غیرعادی، به جای خوددرمانی با پزشک مشورت کنید.
دکتر سهند قلعه باغی، جراح و متخصص گوش و حلق و بینی در تهران، می تواند با بررسی شرایط هر بیمار، درباره مراقبت های لازم بعد از جراحی و روند پیگیری توضیحات متناسب ارائه کند.
در نهایت، مراقبت از بخیه و اسپلینت پیچیده نیست؛ اما نیاز به صبر و دقت دارد. دستکاری کمتر، پیروی دقیق تر از توصیه پزشک و مراجعه به موقع در صورت ایجاد علائم غیرمعمول، سه اصل ساده ای هستند که می توانند دوران نقاهت را برای بیمار قابل پیش بینی تر و آرام تر کنند.






