استفاده از گیاهان دارویی برای تقویت بدن و کمک به درمان بیماری‌ها سابقه‌ای طولانی دارد. به همین دلیل، یکی از پرسش‌های رایج بیماران و خانواده‌های آن‌ها این است که بهترین داروهای گیاهی برای درمان سرطان کدام‌اند؟ آیا گیاهانی مانند زردچوبه، زنجبیل، چای سبز یا جینسینگ واقعاً می‌توانند سلول‌های سرطانی را از بین ببرند؟
پاسخ علمی نیاز به کمی دقت دارد. تاکنون هیچ گیاه دارویی، دمنوش یا مکمل گیاهی به‌عنوان جایگزین اثبات‌شده برای روش‌های استاندارد درمان سرطان شناخته نشده است. روش‌هایی مانند جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی، درمان هدفمند، هورمون‌درمانی و ایمونوتراپی بسته به نوع و مرحله سرطان از درمان‌های اصلی محسوب می‌شوند.
با این حال، تحقیقات روی برخی ترکیبات گیاهی نشان داده‌اند که ممکن است در کاهش بعضی عوارض درمان، بهبود اشتها، کاهش تهوع یا کمک به کیفیت زندگی بیمار نقش داشته باشند. نکته مهم این است که مصرف آن‌ها نیز باید با اطلاع پزشک انجام شود؛ زیرا بعضی گیاهان با داروهای ضدسرطان تداخل دارند. مؤسسه ملی سرطان آمریکا نیز تأکید می‌کند که مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی ممکن است نحوه جذب، متابولیسم یا دفع داروهای ضدسرطان را تغییر دهند.
در حال حاضر پاسخ علمی این سؤال خیر است؛ به این معنا که شواهد کافی برای درمان سرطان صرفاً با یک گیاه دارویی، دمنوش یا مکمل وجود ندارد. تحقیقات آزمایشگاهی متعددی نشان داده‌اند که مواد موجود در بعضی گیاهان می‌توانند روی سلول‌های سرطانی یا مسیرهای التهابی اثر بگذارند، اما مشاهده یک اثر در محیط آزمایشگاه با اثبات درمان سرطان در انسان تفاوت زیادی دارد. برای اینکه یک ماده به‌عنوان داروی ضدسرطان پذیرفته شود، باید اثربخشی و ایمنی آن در مطالعات انسانی و کارآزمایی‌های بالینی معتبر مشخص شود.
بنابراین، بهتر است اصطلاح «داروهای گیاهی برای درمان سرطان» را بیشتر در قالب درمان مکمل در کنار درمان پزشکی و تحت نظر متخصص انکولوژی در نظر بگیریم، نه جایگزینی برای روش‌های استاندارد. مؤسسه ملی سرطان آمریکا نیز بین درمان مکمل و درمان جایگزین تفاوت قائل می‌شود و درباره جایگزین کردن درمان‌های استاندارد با روش‌های اثبات‌نشده هشدار می‌دهد. اگر هنوز تشخیص سرطان قطعی نشده است، مطالعه مطلب روش‌های تشخیص سرطان می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره آزمایش خون، تصویربرداری و بیوپسی در اختیار شما قرار دهد.
در ادامه با چند گیاه و ترکیب طبیعی که در تحقیقات مرتبط با سرطان بیشتر مورد بررسی قرار گرفته‌اند آشنا می‌شویم. قرار گرفتن نام یک گیاه در این فهرست به معنی اثبات اثر ضدسرطانی یا توصیه به مصرف خودسرانه آن نیست.
زردچوبه یکی از شناخته‌شده‌ترین گیاهانی است که درباره ارتباط آن با سرطان تحقیقات زیادی انجام شده است. ماده فعال مهم زردچوبه کورکومین (Curcumin) نام دارد. کورکومین در تحقیقات آزمایشگاهی به دلیل خواص ضدالتهابی و اثر بر برخی مسیرهای سلولی مورد توجه قرار گرفته و مطالعات انسانی مختلفی نیز درباره آن انجام شده است. با این حال، مؤسسه ملی سرطان آمریکا اعلام می‌کند که سازمان غذا و داروی آمریکا کورکومین را به‌عنوان درمان سرطان تأیید نکرده است.
یکی از چالش‌های کورکومین این است که میزان جذب آن در بدن پایین است و نتیجه مطالعات آزمایشگاهی را نمی‌توان مستقیماً به مصرف زردچوبه در غذا یا مکمل‌های خوراکی تعمیم داد.
نکته مهم: مکمل‌های غلیظ کورکومین با زردچوبه‌ای که به مقدار معمول در غذا مصرف می‌شود یکسان نیستند. مصرف مکمل باید با نظر پزشک انجام شود.
زنجبیل را می‌توان یکی از کاربردی‌ترین گیاهان مورد مطالعه در مراقبت حمایتی بیماران سرطانی دانست. برخی مطالعات نشان داده‌اند که زنجبیل ممکن است به کاهش تهوع و استفراغ ناشی از شیمی‌درمانی در بعضی بیماران کمک کند. با این حال نتایج تحقیقات کاملاً یکسان نیست و زنجبیل نمی‌تواند جایگزین داروهای ضدتهوع تجویزشده توسط پزشک شود. بررسی مؤسسه ملی سرطان آمریکا نیز نشان می‌دهد که نتایج مطالعات زنجبیل برای پیشگیری از تهوع و استفراغ مرتبط با شیمی‌درمانی متناقض بوده است.
مرکز Memorial Sloan Kettering نیز به احتمال تأثیر زنجبیل بر تهوع اشاره می‌کند اما درباره مصرف مقادیر زیاد آن، به‌خصوص در افرادی که داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند یا در آستانه جراحی قرار دارند، هشدار می‌دهد. برای آشنایی بیشتر با یکی از درمان‌های اصلی سرطان می‌توانید مقاله شیمی‌درمانی چیست؟ را مطالعه کنید.
چای سبز سرشار از ترکیبات پلی‌فنولی است و ماده‌ای به نام EGCG یکی از مهم‌ترین ترکیبات فعال آن محسوب می‌شود. برخی مطالعات آزمایشگاهی و اپیدمیولوژیک رابطه مصرف چای سبز با سرطان را بررسی کرده‌اند، اما هنوز شواهد کافی وجود ندارد که بتوان چای سبز یا عصاره آن را به‌عنوان درمان سرطان معرفی کرد. موضوع مهم‌تر، تفاوت میان نوشیدن معمولی چای سبز و مصرف مکمل‌ها یا عصاره‌های غلیظ چای سبز است.
برخی عصاره‌های غلیظ ممکن است باعث آسیب کبدی شوند و EGCG نیز می‌تواند با بعضی داروها تداخل داشته باشد. برای مثال، Memorial Sloan Kettering درباره احتمال تداخل چای سبز یا EGCG با برخی داروها از جمله بورتزومیب و تعدادی از داروهای دیگر هشدار داده است. بنابراین بیشتر بودن مقدار یک ماده طبیعی الزاماً به معنی بهتر بودن آن نیست.
جینسینگ یکی دیگر از گیاهانی است که به دلیل اثر احتمالی بر انرژی، خستگی و عملکرد سیستم ایمنی مورد مطالعه قرار گرفته است. برخی بیماران از مکمل جینسینگ برای کاهش خستگی استفاده می‌کنند، اما مصرف آن برای همه بیماران سرطانی مناسب نیست. جینسینگ ممکن است روی فشار خون، قند خون و انعقاد خون تأثیر بگذارد و همچنین با برخی داروها یا داروهای مورد استفاده هنگام بیهوشی تداخل داشته باشد. Memorial Sloan Kettering نیز نسبت به این تداخل‌ها هشدار می‌دهد. به‌ویژه در بیمارانی که قرار است جراحی شوند یا داروهای ضدانعقاد مصرف می‌کنند، استفاده خودسرانه از جینسینگ منطقی نیست.
سیر بخش طبیعی رژیم غذایی بسیاری از مردم است و ترکیبات گوگردی مختلفی دارد که آثار آن‌ها در مطالعات آزمایشگاهی بررسی شده است. مصرف متعادل سیر به‌عنوان بخشی از رژیم غذایی معمولاً با مصرف مکمل‌های غلیظ سیر تفاوت دارد. مکمل‌های حاوی دوز بالای سیر ممکن است احتمال خونریزی را افزایش دهند؛ بنابراین افرادی که داروهای ضدانعقاد مصرف می‌کنند، پلاکت پایینی دارند یا قرار است عمل جراحی انجام دهند باید قبل از مصرف مکمل سیر با پزشک مشورت کنند.
در سال‌های اخیر مکمل‌های تهیه‌شده از برخی قارچ‌ها نیز با ادعای «تقویت سیستم ایمنی» یا کمک به بیماران سرطانی تبلیغ می‌شوند. یکی از آن‌ها AHCC است که از ترکیبات قارچی تولید می‌شود. بعضی مطالعات اولیه اثرات آن بر سیستم ایمنی را بررسی کرده‌اند، اما شواهد کافی برای اثبات اینکه AHCC سرطان را درمان می‌کند وجود ندارد. Memorial Sloan Kettering نیز اعلام می‌کند که تحقیقات موجود برای تأیید اثربخشی این مکمل کافی نیست و احتمال تداخل آن با برخی داروها مطرح شده است. بنابراین عبارت‌هایی مانند «تقویت قطعی سیستم ایمنی برای نابودی سرطان» درباره چنین مکمل‌هایی پشتوانه علمی کافی ندارند.
پاسخ این سؤال به هدف از مصرف گیاه بستگی دارد. اگر منظور از بین بردن سرطان باشد، در حال حاضر نمی‌توان هیچ‌کدام از گیاهان بالا را جایگزین درمان استاندارد سرطان دانست. اما اگر هدف کنترل یک عارضه خاص مانند تهوع، کاهش اشتها یا برخی مشکلات همراه درمان باشد، ممکن است پزشک در شرایط مشخص استفاده از بعضی فرآورده‌های مکمل را مناسب بداند. به بیان ساده:
| گیاه یا ترکیب | کاربردی که بیشتر بررسی شده | وضعیت شواهد |
|---|---|---|
| زنجبیل | کمک به کنترل تهوع | نتایج مطالعات متفاوت است |
| زردچوبه/کورکومین | خواص ضدالتهابی و تحقیقات مرتبط با سرطان | برای درمان سرطان تأیید نشده |
| چای سبز | ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و مطالعات پیشگیری | درمان سرطان اثبات نشده |
| جینسینگ | خستگی و انرژی | نیازمند بررسی بیشتر |
| سیر | سلامت عمومی و مطالعات پیشگیری | درمان سرطان اثبات نشده |
| AHCC و قارچ‌ها | اثرات احتمالی بر سیستم ایمنی | شواهد کافی برای درمان سرطان وجود ندارد |
بنابراین عبارت «بهترین داروی گیاهی برای سرطان» نسخه یکسانی برای همه بیماران ندارد.
یکی از رایج‌ترین باورهای غلط این است که «چون یک محصول گیاهی و طبیعی است، پس ضرری ندارد.» طبیعی بودن مساوی بی‌خطر بودن نیست. مواد فعال موجود در گیاهان نیز مانند داروها می‌توانند روی آنزیم‌های کبدی، انعقاد خون، فشار خون، دستگاه گوارش و نحوه متابولیسم داروها اثر بگذارند. برخی مکمل‌ها ممکن است:
غلظت یک داروی ضدسرطان را در خون افزایش دهند و خطر عوارض را بیشتر کنند.
سرعت دفع یک دارو را افزایش دهند و اثربخشی آن را کاهش دهند.
احتمال خونریزی هنگام جراحی را بالا ببرند.
روی عملکرد کبد تأثیر بگذارند.
با داروهای بیهوشی تداخل داشته باشند.
در برخی شرایط با شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی تداخل ایجاد کنند.
NCI نیز تأکید می‌کند که مکمل‌ها، گیاهان و سایر روش‌های مکمل می‌توانند چگونگی عملکرد داروهای ضدسرطان در بدن را تغییر دهند. مرکز Memorial Sloan Kettering برای نمونه درباره گیاهانی مانند سیر، جینسینگ، جینکو، زردچوبه و علف چای هشدارهایی در زمینه تداخل با درمان، خونریزی یا بیهوشی مطرح کرده است.
لزوماً خیر. مصرف مقدار معمول برخی گیاهان به شکل ماده غذایی یا نوشیدنی ممکن است با مصرف عصاره یا مکمل غلیظ همان گیاه تفاوت زیادی داشته باشد. برای مثال، مقدار زردچوبه‌ای که در غذای روزانه استفاده می‌شود با یک کپسول حاوی دوز بالای کورکومین یکسان نیست. به همین دلیل نمی‌توان برای همه دمنوش‌ها یک حکم کلی صادر کرد. اگر تحت شیمی‌درمانی، پرتودرمانی، ایمونوتراپی یا درمان هدفمند هستید، نام تمام موارد زیر را به پزشک خود اطلاع دهید:
دمنوش‌هایی که مرتب مصرف می‌کنید
مکمل‌های گیاهی
پودرهای گیاهی
قطره‌ها و عرقیات گیاهی
مکمل‌های ورزشی و تقویتی
ویتامین‌ها و مواد معدنی
محصولات طب سنتی یا مکمل
بهتر است تصور نکنید محصولی که بدون نسخه فروخته می‌شود حتماً با درمان سرطان سازگار است.
موضوع دیگری که نباید با «داروی گیاهی» اشتباه گرفته شود، داشتن یک الگوی غذایی متعادل است. میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات، غلات کامل و سایر غذاهای گیاهی می‌توانند بخشی از تغذیه سالم باشند؛ اما هیچ ماده غذایی به تنهایی قادر به درمان سرطان نیست. مؤسسه ملی سرطان آمریکا اعلام می‌کند شواهدی وجود ندارد که نشان دهد یک غذا، ویتامین، مکمل، گیاه یا رژیم غذایی خاص به‌تنهایی بتواند سرطان را درمان کند یا مانع بازگشت آن شود. رژیم غذایی بیمار سرطانی باید با توجه به عواملی مانند نوع سرطان، وزن، اشتها، عملکرد دستگاه گوارش، نتایج آزمایش‌ها و نوع درمان تنظیم شود. در برخی بیماران حفظ وزن و دریافت پروتئین و انرژی کافی حتی از محدود کردن مواد غذایی اهمیت بیشتری دارد.
سرطان یک بیماری واحد نیست و صدها نوع مختلف دارد. حتی دو بیمار مبتلا به یک نوع سرطان ممکن است بر اساس مرحله بیماری، ویژگی‌های مولکولی تومور، سن و شرایط جسمی به درمان متفاوتی نیاز داشته باشند. پزشک ممکن است از یک یا ترکیبی از روش‌های زیر استفاده کند:
جراحی
شیمی‌درمانی
پرتودرمانی
ایمونوتراپی
درمان هدفمند
پیوند سلول‌های بنیادی در برخی سرطان‌های خونی
سایر روش‌های تخصصی متناسب با نوع سرطان
بیماران مبتلا به سرطان و خانواده‌های آن‌ها ممکن است با تبلیغاتی مواجه شوند که وعده‌هایی مانند موارد زیر می‌دهند:
چنین ادعاهایی باید با احتیاط بسیار زیادی بررسی شوند. سرطان بیماری پیچیده‌ای است و حتی درمان پزشکی آن بر اساس نوع و مرحله بیماری متفاوت است. منطقی نیست یک ترکیب واحد بتواند تمام انواع سرطان را درمان کند. قطع یا به تعویق انداختن درمان پزشکی برای امتحان کردن یک روش اثبات‌نشده می‌تواند باعث پیشرفت بیماری و از دست رفتن فرصت درمان مؤثر شود. برای آشنایی با نمونه‌های بیشتری از اطلاعات نادرست رایج می‌توانید مقاله باورهای غلط درباره سرطان را نیز مطالعه کنید.
بهترین کار این است که محصول موردنظر را همراه نام تجاری، ترکیبات و مقدار مصرف آن به پزشک یا داروساز نشان دهید و سؤال کنید:
آیا این محصول با داروهای سرطان من تداخل دارد؟
آیا روی کبد یا کلیه اثر می‌گذارد؟
آیا خطر خونریزی را بیشتر می‌کند؟
آیا قبل از جراحی باید مصرف آن را قطع کنم؟
آیا ممکن است اثر شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی را تغییر دهد؟
آیا شواهد انسانی معتبری درباره فایده این محصول وجود دارد؟
آیا مصرف آن برای شرایط خاص من مناسب است؟
این چند سؤال ساده می‌تواند از بسیاری از عوارض قابل پیشگیری جلوگیری کند.
با وجود تحقیقات فراوان درباره گیاهانی مانند زردچوبه، زنجبیل، چای سبز، جینسینگ و انواع قارچ‌ها، در حال حاضر هیچ داروی گیاهی اثبات‌شده‌ای وجود ندارد که بتواند به‌تنهایی جایگزین درمان پزشکی سرطان شود. برخی گیاهان ممکن است در شرایط خاص برای کنترل علائمی مانند تهوع یا بهبود کیفیت زندگی مفید باشند، اما میزان شواهد درباره آن‌ها متفاوت است و احتمال تداخل با داروهای سرطان نیز وجود دارد.
بنابراین بهترین رویکرد، استفاده از پزشکی مبتنی بر شواهد و در صورت نیاز، بهره‌گیری از روش‌های مکمل ایمن با هماهنگی متخصص انکولوژی است. اگر فردی با تشخیص سرطان روبه‌رو شده است، به جای شروع خودسرانه مکمل‌ها یا قطع درمان پزشکی، ابتدا باید نوع و مرحله بیماری مشخص و برنامه درمانی متناسب با شرایط او طراحی شود.
خیر. کورکومین موجود در زردچوبه موضوع تحقیقات متعددی بوده است، اما تاکنون به‌عنوان درمان قطعی سرطان تأیید نشده و FDA نیز کورکومین را به‌عنوان درمان سرطان تأیید نکرده است.
یک دمنوش مشخص برای همه بیماران وجود ندارد. انتخاب آن به نوع سرطان، داروهای مصرفی و وضعیت جسمی بیمار بستگی دارد. حتی بعضی دمنوش‌ها می‌توانند با داروها تداخل داشته باشند.
برخی مطالعات استفاده از زنجبیل را برای کاهش تهوع بررسی کرده‌اند، اما نتایج یکسان نیست. علاوه بر این، زنجبیل در مقادیر بالا ممکن است روی انعقاد خون اثر بگذارد؛ بنابراین بهتر است مصرف مکمل آن با پزشک هماهنگ شود.
نه همیشه. برخی گیاهان و مکمل‌ها می‌توانند بر متابولیسم و اثر داروهای ضدسرطان تأثیر بگذارند. هر مکملی باید قبل از مصرف به پزشک یا داروساز اعلام شود.
خیر. جایگزین کردن درمان استاندارد سرطان با روش‌های اثبات‌نشده ممکن است فرصت کنترل یا درمان بیماری را کاهش دهد. تغییر یا قطع برنامه درمانی فقط باید با نظر پزشک متخصص انجام شود.
ما محصولات ارگانیک و کاملا طبیعی را به سراسر کشور ارسال و به فروش می رسانیم تا به بهبود سلامتی شما کمک کنیم. به وب سایت ما خوش آمدید ، امیدواریم که از محصولات ما لذت ببرید.
بک لینک ها: